Marco Daane

Marco Daane (Vlissingen 1959) is schrijver. Hij houdt zich bezig met literatuur en cultuur, maar schrijft en blogt ook over bier

Met de veelzijdigheid en diversiteit van bier heb ik al vroeg kunnen kennismaken. Ik kom uit Walcheren, en daar, zo dicht bij België, was in de jaren zeventig al volop bier uit dat land verkrijgbaar: ‘trappist’ van het vat (meestal gewoon Leffe of Grimbergen…) en nectars op fles als Duvel, Gouden Carolus of Westmalle.

Toen ik later in Den Haag woonde en studeerde, bezocht ik af en toe de Wijn- en Bierboutique aan de Leyweg, een van de eerste (grote!) bierspeciaalzaken van ons land. Eigenaar Ed van Nisius haalde talloze klassieke en ook minder bekende buitenlandse bieren in huis. Het is de beste leerschool voor iemand die bier wil doorgronden. Net als pubsafari’s in Engeland. Tijdens vakanties daar leerde ik de op het vat gerijpte, met een handpomp getapte caskales kennen, vooral de onovertroffen bitter en mild ales. Het werd liefde voor het leven, omdat ik hecht aan traditie, vakmanschap en subtiliteit.

Ondertussen volgde ik ook de langzaam ontwakende nieuwe Nederlandse bierwereld op de voet, op papier en in het glas. Dat was aanvankelijk niet altijd een genoegen. Het was in de jaren tachtig vallen en opstaan voor de eerste ‘ambachtelijke’ brouwers. De ontwikkelingen in de huidige eeuw waren (en zijn) dan weer duizelingwekkend. Ineens doken er ongelooflijk goede Nederlandse bieren en brouwerijen op. Het eerste glas Ruby van Oersoep in 2013 (een frambozenbier dat niet meer bestaat) was voor mij hét kippenvelmoment van die beweging en staat in mijn geheugen gegrift.

Ook mijn uitgeverij werd door dit virus bevangen. ‘We zouden zo graag eens een boek over bier uitgeven,’ gaven ze daar te kennen. Niet veel later was ik er zelf aan begonnen. Ik dacht een boek te gaan schrijven over de moderne biercultuur en wat daaraan was voorafgegaan, maar het liep anders. Al snel ondervond ik dat er niet of nauwelijks literatuur bestond over de Nederlandse biergeschiedenis. Toen besloot ik het roer om te gooien en die geschiedenis zelf te gaan schrijven. In 2016 verscheen Bier in Nederland. Een biografie. Dat had ik anno 1975 in de Vlissingse en Middelburgse kroegen toch niet zien aankomen…

Eén bepaald bier als persoonlijke favoriet aanwijzen is niet eenvoudig. Er zijn gemakkelijk doordrinkbare ‘sessie’-bieren, van pilsener tot porter, en wat zwaardere ‘geniet’-bieren, van bock tot barleywine. Die twee hoofdstromen moet je dus vergelijken, één ervan kiezen en dan daar weer een bier uit aanwijzen.

Uiteindelijk is bier voor mij in de eerste plaats toch een drank voor álle gelegenheden, van de vroege middag tot de late avond. Een echt goed bier zal dus bij al die gelegenheden passen en smaken. Het moet daarom niet té sterk zijn, maar mag best pit hebben; en het zal verfrissend en dorstlessend zijn na een dag hard werken, maar ook ontspannend en rustgevend op een later tijdstip.

Eén bier met deze eigenschappen komt van een traditionele brouwerij, die zich volkomen heeft opengesteld voor de nieuwe ontwikkelingen. Ook in dit bier komen die samen. Het is een lager, dus familie van de  pilsener die deze brouwerij al minstens een eeuw brouwt; maar een moderne lager, met een uitgekiende combinatie van hopsoorten én drooggehopt, zoals bij de beste IPA’s. Het resultaat, vooral door die buitengewoon geslaagde hopcocktail, is een rijk en kruidig, zelfs wat peperig bier; met volop frisheid en kloekheid, en met voldoende body om een voldaan gevoel achter te laten. Het verveelt nooit, zoals het een moderne klassieker betaamt. Ik heb het dan ook altijd in huis: Ur-Hop van de Gulpener Bierbrouwerij.

Bierkeuze Marco Daane

Gulpener UR Hop

Eén bier als favoriet aanwijzen is niet eenvoudig. Er zijn bijvoorbeeld gemakkelijk doordrinkbare en sessionbieren, van pilsener tot porter, en wat zwaardere genietbieren, van bock tot barleywine. Die twee hoofdstromen vergelijken, alleen dat voelt al een beetje als appelen en peren vergelijken.

Maar er is een uitweg uit deze netelige kwestie. Het Beste Bier houdt zich voor mij uiteindelijk onder álle gelegenheden staande: het is verfrissend en dorstlessend na een dag hard werken, maar ook ontspannend en rustgevend in de late avond; en het is niet té sterk, maar heeft wel pit. Mijn persoonlijke favoriet verenigt deze kwaliteiten op welhaast wonderbaarlijke wijze. Het is een lager, maar dan een vernieuwende.

Bij de introductie in mei 2014 typeerde de brouwerij het als ‘India pale lager. Een bierstijl die nog bijna nergens ter wereld beschreven is en zeker in Nederland nog nooit gebrouwen is’. Uiteraard doelde de brouwerij op een ondergistende tegenhanger van het succesvolle India paleale ofwel IPA. Dus een lager gebrouwen met een uitgekiende combinatie van hopsoorten én drooggehopt.

Hoe nieuw dat was bleek destijds uit een reactie op de Facebookpagina van Gulpener. Een Nederlandse ‘admin’ van het bierplatform Ratebeer hield de brouwerij voor dat ‘India pale lager’ geen bestaande bierstijl was en dat dit ‘marketingprietpraat’ en ‘flauwekul’ was. ‘Je bedoelt waarschijnlijk een stevig gehopte ondergister,’ voegde hij nog toe.

Maar bier en bierstijlen laten zich niet zomaar vangen, zeker niet door particuliere platforms (die er soms zelf ook een potje van maken, maar dat is weer een ander verhaal) met eigen politieagenten. Er bestaan geen wetten en sancties op dit gebied; en de bierwereld is een levend, organisch geheel vol creativiteit en innovatie. Op dezelfde manier zijn de laatste decennia black IPA en New England IPA ‘ontstaan’. En inmiddels zijn er talloze IPL’s.

Uiteindelijk gaat het toch om het resultaat. En dat bier uit 2014, waarvan het tijd wordt te vermelden dat het GulpenerUr-Hop is, onderscheidt zich daadwerkelijk. Dat komt vooral door de buitengewoon geslaagde hopcocktail: de nobele hop HallertauerTradition, de relatief nieuwe Duitse hop smaragd en Amerikaanse cascade. Het is rijk en kruidig, zelfs wat peperig, met volop frisheid en tegelijk voldoende moutige body om een voldaan gevoel te bezorgen. Dat het afkomstig is van een traditionele brouwerij die zich volkomen heeft opengesteld voor de nieuwe ontwikkelingen op biergebied, stemt mij extra gelukkig. Ik heb het altijd in huis.